📜 পৰিচয়: হৰপ্পা (সিন্ধু উপত্যকা সভ্যতা)
হৰপ্পা সভ্যতা, যাক সিন্ধু উপত্যকা সভ্যতা (Indus Valley Civilization ) বুলিও জনা যায়, বিশ্বৰ আদিম আৰু উন্নত প্ৰাচীন সভ্যতাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল। ব্ৰঞ্জ যুগত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৬০০–১৯০০ চনৰ আশে-পাশে ভাৰত উপমহাদেশৰ উত্তৰ-পশ্চিম অঞ্চলত মূলতঃ সিন্ধু নদী আৰু ইয়াৰ উপনৈসমূহৰ কাষত ইয়াৰ বিকাশ ঘটিছিল। বৰ্তমানৰ পাকিস্তানত ১৯২১ চনত আৱিষ্কাৰ হোৱা প্ৰথম স্থান হাৰাপ্পাৰ নামেৰে এই সভ্যতাৰ নামকৰণ কৰা হৈছে।
হৰপ্পান জনসাধাৰণ তেওঁলোকৰ উৎকৃষ্ট চহৰ পৰিকল্পনা, সুসংগঠিত নিষ্কাশন ব্যৱস্থা, মানক ইটা, আৰু উন্নত নগৰীয়া জীৱনৰ বাবে বিখ্যাত। তেওঁলোকৰ হাৰাপ্পা আৰু মহেঞ্জো-দাৰো চহৰসমূহে উচ্চ পৰ্যায়ৰ নাগৰিক জ্ঞান আৰু প্ৰশাসনিক পৰিকল্পনা প্ৰতিফলিত কৰে। যদিও তেওঁলোকৰ লিপি এতিয়াও বুজা হোৱা নাই, প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণে কৃষি, বাণিজ্য আৰু কাৰুকাৰ্য্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ়ি উঠা এখন সমৃদ্ধিশালী সমাজ উন্মোচন কৰে।
প্ৰাচীন ভাৰতীয় ইতিহাসত হৰপ্পা সভ্যতাই অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাৰ পাঠ্যক্ৰমৰ এক মূল অংশ হিচাপে গঠন কৰে, কিয়নো ই ভাৰতীয় উপমহাদেশত নগৰীয়া সংস্কৃতিৰ ভেটি স্থাপন কৰিছিল।
এছ এছ চি (SSC) , ইউ পি এছ চি (UPSC) , ৰাজ্যিক পি এছ চি (State PSC) , ৰেলৱে (Railways) , আৰু অন্যান্য প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাৰ ( Other Competitive Exams) বাবে উপযোগী হাৰাপ্পা (সিন্ধু উপত্যকা) সভ্যতাৰ বিষয়ে ৫০টা গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু পৰীক্ষামুখী তথ্য আগবঢ়োৱা হ'ল:
প্ৰাচীন ভাৰতীয় ইতিহাস – হৰপ্পা (সিন্ধু উপত্যকাৰ সভ্যতা)
৫০ টা গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য
1. হৰপ্পা সভ্যতাক সিন্ধু উপত্যকা সভ্যতা (IVC) বুলিও কোৱা হয়।
2. খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৬০০–১৯০০ চনৰ আশে-পাশে (Mature Harappan phase) ই ফুলি উঠিছিল।
3. এই সভ্যতাৰ প্ৰথম আৱিষ্কাৰ হৈছিল ১৯২১ চনত।
4. দয়া ৰাম সাহনীয়ে হৰপ্পাক আৱিষ্কাৰ কৰিলে।
5. পাকিস্তানৰ বৰ্তমানৰ পঞ্জাৱত অৱস্থিত হাৰাপ্পা।
6. এই সভ্যতাৰ নাম হৰপ্পা স্থানৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।
7. মহেঞ্জো-দাৰো ১৯২২ চনত আৰ ডি বেনাৰ্জীয়ে আৱিষ্কাৰ কৰিছিল।
8. সিন্ধু উপত্যকা সভ্যতা আছিল ব্ৰঞ্জ যুগৰ সভ্যতা।
9. ই আছিল বিশ্বৰ চাৰিটা আদিম সভ্যতাৰ ভিতৰত অন্যতম (ইজিপ্ত, মেছ’পটেমিয়া, চীনৰ সৈতে)।
10. সিন্ধু নদী আৰু ইয়াৰ উপনৈসমূহৰ কাষে কাষে সভ্যতাৰ বিকাশ ঘটিছিল।
টাউন প্লেনিং আৰু আৰ্কিটেকচাৰ
11. চহৰবোৰ গ্ৰীডৰ আৰ্হিত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।
12. ৰাস্তাবোৰ ইটোৱে সিটোক সমান কোণত পাৰ হৈ গৈছিল।
13. চহৰবোৰক চিটাডেল আৰু লোয়াৰ টাউনত ভাগ কৰা হৈছিল।
14. ঘৰবোৰ বেকড ইটাৰে তৈয়াৰ কৰা হৈছিল।
15. প্ৰতিটো ঘৰতে বাথৰুম আছিল।
16. এটা উন্নত নিষ্কাশন ব্যৱস্থা আছিল।
17. নলাবোৰ ঢাকি মূল নলাবোৰৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছিল।
18. মহেঞ্জো-দাৰোত গ্ৰেট বাথ পোৱা যায়।
19. হৰপ্পাৰ শস্য সংৰক্ষণৰ বাবে শস্যৰ ভঁৰাল আছিল।
20. হৰপ্পান চহৰবোৰত কূপবোৰ সাধাৰণ আছিল।
সমাজ আৰু অৰ্থনীতি
21. হৰপ্পানসকল মূলতঃ চহৰীয়া লোক আছিল।
22. কৃষি আছিল প্ৰধান বৃত্তি।
23. প্ৰধান শস্যৰ ভিতৰত আছিল ঘেঁহু আৰু যৱ।
24. কপাহৰ খেতি কৰা হৈছিল; সেয়েহে ভাৰতীয়সকলক গ্ৰীকসকলে “কপাহৰ বয়নকাৰী” বুলি কয়।
25. ম'হ, গৰু, ভেড়া, ছাগলী আদি জীৱ-জন্তু পোহনীয়া কৰিছিল।
26. ঘোঁৰাটোৰ বিষয়ে হৰপ্পানসকলে স্পষ্টকৈ চিনি পোৱা নাছিল।
27. মেছ’পটেমিয়াৰ লগত ব্যৱসায় চলিছিল।
28. ব্যৱসায় আৰু চিনাক্তকৰণৰ বাবে ছীল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
29. ওজন আৰু জোখ-মাখ মানক কৰা হৈছিল।
30. বাণিজ্যত বাৰ্টাৰ ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
লিপি, কলা আৰু ধৰ্ম
31. হৰপ্পানসকলে চিত্ৰকল্প লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছিল।
32. লিপিটো এতিয়াও ডিচিফাৰ কৰা হোৱা নাই।
33. ষ্টেটাইটৰ পৰা ছীল তৈয়াৰ কৰা হৈছিল।
34. পশুপতি ছীলত আদি শিৱ মূৰ্তি দেখা গৈছে।
35. মাতৃ দেৱীৰ পূজা সাধাৰণ আছিল।
36. ম’হ, ইউনিকৰ্ণ, হাতী আদি জন্তু ছীলৰ ওপৰত দেখা দিয়ে।
37. হৰপ্পানৰ মৃৎশিল্পবোৰ বেছিভাগেই ৰঙা আৰু ক’লা ডিজাইনৰ আছিল।
38. টেৰাকোটাৰ মূৰ্তিৰ বহুল ব্যৱহাৰ হৈছিল।
39. মন্দিৰৰ কোনো স্পষ্ট প্ৰমাণ পোৱা নাই।
40. কালিবাংগনত উদ্ধাৰ হৈছে অগ্নিবেদী।
সমাধিস্থ, অৱনতি আৰু উত্তৰাধিকাৰ
41. হৰপ্পানসকলে বিভিন্ন সমাধি পদ্ধতি অনুসৰণ কৰিছিল।
42. বৰ্ধিত সমাধিস্থ কৰাটো সাধাৰণ আছিল।
43. খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১৯০০ চনৰ আশে-পাশে এই সভ্যতাৰ অৱনতি ঘটে।
44. বানপানী আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ দৰে প্ৰাকৃতিক কাৰণসমূহ হ্ৰাসৰ কাৰণ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।
45. যুদ্ধ বা আগ্ৰাসনৰ কোনো স্পষ্ট প্ৰমাণ পোৱা নাযায়।
46. লোহা হৰপ্পানৰ অচিনাকি আছিল।
47. সভ্যতাই উচ্চ নাগৰিক জ্ঞান দেখুৱাইছে।
48. টাউন প্লেনিঙে পিছৰ ভাৰতীয় সংস্কৃতিক প্ৰভাৱিত কৰিছিল।
49. সিন্ধু উপত্যকা সভ্যতা আছিল এখন শান্তিপূৰ্ণ সমাজ।
50. ই ভাৰতত নগৰীয়া সংস্কৃতিৰ ভেটি স্থাপন কৰিছিল।
Harappa (Indus Valley Civilization) – 20 MCQs
1. The Harappa Civilization is also known as:
A. Mesopotamian Civilization
B. Egyptian Civilization
C. Indus Valley Civilization
D. Vedic Civilization
B. Egyptian Civilization
C. Indus Valley Civilization
D. Vedic Civilization
✅ Answer: C
2. Harappa was discovered in:
A. 1919
B. 1920
C. 1921
D. 1922
B. 1920
C. 1921
D. 1922
✅ Answer: C
3. Who discovered the Harappa site?
A. R. D. Banerjee
B. Alexander Cunningham
C. Daya Ram Sahni
D. John Marshall
B. Alexander Cunningham
C. Daya Ram Sahni
D. John Marshall
✅ Answer: C
4. Harappa is located in present-day:
A. India
B. Pakistan
C. Afghanistan
D. Iran
B. Pakistan
C. Afghanistan
D. Iran
✅ Answer: B
5. The Indus Valley Civilization belongs to which age?
A. Stone Age
B. Iron Age
C. Copper Age
D. Bronze Age
B. Iron Age
C. Copper Age
D. Bronze Age
✅ Answer: D
6. Which city is famous for the Great Bath?
A. Harappa
B. Lothal
C. Dholavira
D. Mohenjo-daro
B. Lothal
C. Dholavira
D. Mohenjo-daro
✅ Answer: D
7. The streets of Harappan cities were laid out in:
A. Circular pattern
B. Zig-zag pattern
C. Grid pattern
D. Random pattern
B. Zig-zag pattern
C. Grid pattern
D. Random pattern
✅ Answer: C
8. The main building material used by Harappans was:
A. Mud bricks
B. Stone
C. Burnt bricks
D. Wood
B. Stone
C. Burnt bricks
D. Wood
✅ Answer: C
9. The Harappan script is:
A. Alphabetical
B. Sanskrit
C. Deciphered
D. Undeciphered
B. Sanskrit
C. Deciphered
D. Undeciphered
✅ Answer: D
10. Seals of Harappa were mostly made of:
A. Clay
B. Bronze
C. Steatite
D. Gold
B. Bronze
C. Steatite
D. Gold
✅ Answer: C
11. The main occupation of Harappans was:
A. Hunting
B. Trade
C. Agriculture
D. Fishing
B. Trade
C. Agriculture
D. Fishing
✅ Answer: C
12. Which crop was commonly grown by Harappans?
A. Rice
B. Wheat
C. Tea
D. Sugarcane
B. Wheat
C. Tea
D. Sugarcane
✅ Answer: B
13. The famous Pashupati Seal represents:
A. Vishnu
B. Indra
C. Proto-Shiva
D. Brahma
B. Indra
C. Proto-Shiva
D. Brahma
✅ Answer: C
14. Which animal was NOT clearly known to Harappans?
A. Bull
B. Elephant
C. Horse
D. Dog
B. Elephant
C. Horse
D. Dog
✅ Answer: C
15. Harappan people used which system of trade?
A. Money system
B. Credit system
C. Barter system
D. Coin system
B. Credit system
C. Barter system
D. Coin system
✅ Answer: C
16. The weights used by Harappans were:
A. Irregular
B. Non-standard
C. Standardized
D. Circular
B. Non-standard
C. Standardized
D. Circular
✅ Answer: C
17. Which metal was unknown to Harappans?
A. Copper
B. Bronze
C. Iron
D. Gold
B. Bronze
C. Iron
D. Gold
✅ Answer: C
18. Fire altars have been found at:
A. Harappa
B. Kalibangan
C. Lothal
D. Mohenjo-daro
B. Kalibangan
C. Lothal
D. Mohenjo-daro
✅ Answer: B
19. The Harappa Civilization declined around:
A. 3000 BCE
B. 2500 BCE
C. 1900 BCE
D. 1200 BCE
B. 2500 BCE
C. 1900 BCE
D. 1200 BCE
✅ Answer: C
20. The Harappan Civilization is known for its:
A. Warfare
B. Temple architecture
C. Town planning
D. Iron tools
B. Temple architecture
C. Town planning
D. Iron tools
✅ Answer: C